Reklama i informacja · Zagadnienie
Zakaz reklamy apteki – art. 94a Pf i wyrok TSUE C-200/24
Art. 94a ust. 1 Pf nadal zakazuje reklamy aptek, punktów aptecznych i ich działalności, ale Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł 19 czerwca 2025 r., że przyjmując ten przepis Polska naruszyła prawo Unii. Od tego czasu NSA uchyla decyzje o karach za reklamę aptek i umarza postępowania. Reklamą nie jest informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki.
art. 94a PfTerminy
Brzmienie przepisu
„Zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.”
Art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne. Przepis jest w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 612 i żadna z późniejszych nowelizacji go nie zmieniła.
Wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r.
W sprawie C-200/24 (Komisja przeciwko Polsce) Trybunał orzekł: „Przyjmując art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. –Prawo farmaceutyczne, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE (…) oraz na mocy art. 49 i 56 TFUE.” Sentencję opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 11 sierpnia 2025 r. (Dz.U.UE.C.2025.4251).
Co robi z tym NSA
- W sprawach zawisłych przed sądem NSA bierze wyrok TSUE pod uwagę z urzędu, uchyla decyzje o karze i umarza postępowanie, bez oceny, czy praktyka była reklamąII GSK 29/23, II GSK 412/22
- Prawomocny wyrok utrzymujący karę NSA wznowił na podstawie art. 272 § 2a p.p.s.a. – skarga o wznowienie wniesiona w terminie trzech miesięcy od publikacji sentencji wyroku TSUEII GSK 2062/25
- Wyrok TSUE wydany po decyzji ostatecznej nie jest podstawą stwierdzenia jej nieważności. Właściwą drogą jest wznowienie postępowaniaII GSK 2160/22
Kodeks postępowania administracyjnego pozwala żądać wznowienia, gdy orzeczenie TSUE ma wpływ na treść decyzji, w terminie jednego miesiąca od publikacji sentencji w Dzienniku Urzędowym UE (art. 145aa k.p.a.).
NSA w wyrokach z grudnia 2025 r.: „rozumienie art. 8 ust. 1 dyrektywy 200/31/WE oraz art. 49 i art. 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej sprzeciwia się bowiem kwalifikowaniu zachowania polegającego na reklamowaniu aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, jako naruszenia prawa, a co za tym idzie penalizowaniu tego zachowania na gruncie prawa krajowego” (II GSK 29/23, pisownia „200/31/WE” jak w oryginale).
Orzecznictwo sprzed wyroku TSUE
Do 2025 r. sądy administracyjne przyjmowały szeroką definicję: „reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług”, „niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków” (II GSK 336/19). Granicę między informacją a reklamą wyznaczało kryterium: „Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru” (wyrok SN z 2.10.2007, II CSK 289/07, przywołany w II GSK 2740/14).
| Praktyka | Ocena | Wyrok |
|---|---|---|
| Program lojalnościowy z punktami i rabatem | zakazana reklama, bez znaczenia, czy informowano ustnie, ulotką czy gazetką | II GSK 2740/14, NSA 25.08.2016 |
| Napisy „Superoferta”, „Gratis” przy zestawach i gazetka | zakazana reklama – „Wszelkie promocje, w tym cenowe, są reklamą produktu medycznego, ale i firmy, która dokonuje ich sprzedaży” | II GSK 1281/21, NSA 22.10.2021 |
| Dermokonsultacje prowadzone przez osoby spoza personelu fachowego | zakazana reklama – apteka może prowadzić tylko działalność z art. 86 ust. 5 i 8 Pf i rozporządzenia z art. 86 ust. 9 | II GSK 336/19, NSA 8.06.2022 |
| Rabaty dla stałych klientów | „mogło zostać uznane za niedozwoloną reklamę” – ocena tylko pod kątem rażącego naruszenia prawa | II GSK 2160/22, NSA 3.12.2025 |
| Bezpłatny pomiar ciśnienia przez pacjenta lub z pomocą farmaceuty | dopuszczony w wyroku NSA z 11.01.2012, II GSK 1365/10 – II GSK 336/19 uznał, że zapadł w innym stanie faktycznym | II GSK 1365/10 (przywołany w II GSK 336/19) |
Informacja o otwarciu apteki przed wyrokiem TSUE
W 2012 r., przed wyrokiem TSUE C-200/24, przyjmowano, że:
- Wywieszki „otwarte”, „już otwarte”, „otwarcie nastąpi…” mają charakter informacyjny i nie są reklamą, jeżeli pojawiają się po uzyskaniu zezwolenia1,2
- Nazwa i adres apteki na telebimie mogą zostać uznane za reklamę – wyłączenie z art. 94a ust. 1 obejmuje lokalizację i godziny pracy, nie nazwę3
- Informacja o otwarciu w prasie lokalnej lub na plakatach może zostać uznana za reklamę, a sama nazwa apteki „może, ale nie musi” nią być4
Nowsze orzecznictwo NSA idzie dalej. Jeśli treść informacji ogranicza się do lokalizacji i godzin pracy apteki, nie jest zakazaną reklamą, a znaczenia nie mają intencje, widoczność i zasięg nośnika ani forma przekazu. Choć nazwy apteki nie wymieniono w art. 94a ust. 1 zdanie 2 Pf, funkcja informacyjna uzasadnia podanie także nazwy apteki, której informacja dotyczy. Tak NSA ocenił baner i wizytówki z nazwą, adresem i godzinami pracy nowo otwartej apteki5 oraz ulotki nowej apteki z tymi samymi danymi6. Nazwa nie chroni jednak przekazu, który ma cechy reklamy: plakat „APTEKA A. CENY HURTOWE CODZIENNIE” był niedozwoloną reklamą, choć apteka była zarejestrowana pod taką nazwą7.
Czego nie rozstrzygnięto
Ustawodawca nie uchylił ani nie zmienił art. 94a Pf po wyroku TSUE. Przepis o karze (art. 129b Pf) też obowiązuje w niezmienionym brzmieniu. Wyroki NSA dotyczą kar nakładanych na podstawie tych przepisów i nie przesądzają, jak WIF ma postępować w nowych sprawach.
Nadzór i tryb (brzmienie ustawy)
- Nadzór nad przestrzeganiem zakazu sprawuje wojewódzki inspektor farmaceutycznyart. 94a ust. 2
- Po stwierdzeniu naruszenia WIF nakazuje decyzją zaprzestanie reklamy, z rygorem natychmiastowej wykonalnościart. 94a ust. 3–4
Piśmiennictwo
- Mariusz Kondrat, „Czy w świetle przepisów nowa apteka może przy wejściu umieścić wywieszkę „otwarte”, „już otwarte” lub informację z datą kiedy nastąpi otwarcie?”, LEX, 17.10.2012 ↩︎
- Wyrok NSA z 12.03.2020, II GSK 3613/17 – informacja o nazwie, lokalizacji i godzinach pracy nowej apteki nie była zakazaną reklamą, bo „była to apteka nowo otwarta, a więc konieczne było poinformowanie klientów o jej istnieniu” ↩︎
- Mariusz Kondrat, „Czy obowiązujące przepisy zezwalają na podanie nazwy i adresu apteki na telebimie reklamowym?”, LEX, 22.10.2012 ↩︎
- Mariusz Kondrat, „Czy nowa apteka może w prasie lokalnej lub na plakatach na słupach informacyjnych w mieście poinformować o otwarciu apteki, podając nazwę, adres i godziny otwarcia?”, LEX, 30.10.2012 ↩︎
- Wyrok NSA z 12.03.2020, II GSK 3613/17 ↩︎
- Wyrok NSA z 13.05.2025, II GSK 2288/21, oddalający skargę kasacyjną GIF od wyroku WSA w Warszawie z 7.04.2021, VI SA/Wa 2570/20 ↩︎
- Wyrok NSA z 20.03.2019, II GSK 4298/17 ↩︎
W brzmieniu ustawy: kara pieniężna do 50 000 zł dla tego, kto wbrew art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego lub ich działalności, nakładana przez WIF decyzją (art. 129b ust. 1–2). Po wyroku TSUE C-200/24 NSA uchyla takie kary w sprawach zawisłych przed sądem.
Opublikowano · Zaktualizowano · Przegląd redakcyjny · Stan prawny na