Błąd przy wydaniu leku – kto i za co odpowiada

Co osoba wydająca musi zrobić przy każdym wydaniu

1. Sprawdzić termin ważności i w miarę możliwości obejrzeć, czy produkt nie nosi cech sfałszowania albo złej jakości§ 5 ust. 1 pkt 1
2. Ocenić autentyczność recepty§ 5 ust. 1 pkt 3
3. Udzielić informacji o przechowywaniu i stosowaniu wydawanego produktu oraz o środkach ostrożności, o ile są dostępne§ 5 ust. 1 pkt 5–6

Farmaceuta i technik mogą odmówić wykonania usługi farmaceutycznej, jeśli jej wykonanie może zagrażać życiu lub zdrowiu pacjenta lub innych osób.art. 96 ust. 5 pkt 1 Pf

Czym jest błąd

Żaden przepis nie definiuje „błędu w sztuce aptekarskiej” ani „błędu farmaceutycznego”. Istnieją interpretacje, że błędem w sztuce aptekarskiej jest postępowanie sprzeczne z regułami i zasadami postępowania zawodowego, określonymi wiedzą i praktyką farmaceutyczną, oceniane obiektywnie, według aktualnego stanu wiedzy, a nie doświadczenia czy wieku farmaceuty¹. Wzorcem jest staranność zawodowa: przy działalności gospodarczej należytą staranność ocenia się z uwzględnieniem jej zawodowego charakteru (art. 355 § 2 KC). W praktyce przyjmuje się, że od farmaceuty wymaga się staranności ponadprzeciętnej, a jej elementem jest też niezwłoczne naprawienie pomyłki, gdy do niej dojdzie².

Odpowiedzialność wobec pacjenta – apteka

Za szkodę wyrządzoną pacjentowi przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków odpowiada wyłącznie pracodawca (art. 120 § 1 KP). W sprawie, w której farmaceutka przepisała na opakowanie dawkowanie trzykrotnie wyższe niż na recepcie, sąd uznał jej zachowanie za bezprawne i zawinione. Nieczytelna recepta nie usprawiedliwia błędu: przy wątpliwościach osoba realizująca receptę powinna odmówić wydania albo wstrzymać się do ich wyjaśnienia. Powództwo o zadośćuczynienie przeciw spółce prowadzącej aptekę sąd mimo to oddalił, bo powódka nie udowodniła opinią biegłego związku przyczynowego między przedawkowaniem a rozstrojem zdrowia³. Zakres roszczeń i przedawnienie opisuje karta Odpowiedzialność cywilna apteki wobec pacjenta.

Odpowiedzialność farmaceuty

Sąd aptekarski, przypisując przewinienie, musi wskazać, czy farmaceuta naruszył zasady etyki (Kodeks Etyki Aptekarza), czy konkretny przepis prawa o wykonywaniu zawodu, i który⁴.

Przepisy karne ustaw farmaceutycznych nie obejmują wprost pomyłki przy wydaniu. Art. 160 KK karze narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, surowiej, gdy na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad narażonym (§ 2), a łagodniej przy działaniu nieumyślnym (§ 3). Istnieją interpretacje, że farmaceuta należy do osób, na których ciąży taki obowiązek opieki, więc nieumyślny błąd farmaceuty kwalifikuje się z art. 160 § 2 i 3 KK, tak jak błędy lekarzy i pielęgniarek¹. To przestępstwo nie wymaga skutku – wystarczy samo narażenie. Ściganie typu nieumyślnego następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 160 § 5 KK), a sprawca, który dobrowolnie uchylił niebezpieczeństwo, nie podlega karze (art. 160 § 4 KK).