Kara za sprzedaż ponad limit leków z substancją psychoaktywną obciąża właściciela apteki. NSA odrzucił próbę przerzucenia jej na kierownika

Karę pieniężną za wydawanie leków z substancją psychoaktywną ponad limit jednorazowej sprzedaży ponosi przedsiębiorca prowadzący aptekę, także wtedy, gdy naruszenia dopuścił się fachowy personel apteki. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił 7 lipca 2026 r. skargę kasacyjną spółki, która chciała przenieść odpowiedzialność na kierownika apteki. Wyrok jest prawomocny.¹

Sprawa zaczęła się od kontroli opolskiego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego 9 marca 2020 r. Inspektor ustalił, że od 1 stycznia 2017 r. do dnia kontroli apteka w 94 jednorazowych sprzedażach bez recepty wydała lek w ilości przekraczającej dopuszczalną zawartość substancji psychoaktywnej, a sąd pierwszej instancji mówił o 104 przypadkach przekroczenia. Apteka naruszyła art. 71a ust. 2 Prawa farmaceutycznego. Nałożył na spółkę karę 20 800 zł, liczoną po 200 zł za każdy przypadek naruszenia. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki.

Stanu faktycznego spółka w istocie nie kwestionowała. Twierdziła, że karę powinien ponieść kierownik apteki jako osoba odpowiedzialna za wydawanie leków. NSA uznał, że to stanowisko zmierza do „nieuprawnionej próby przerzucenia odpowiedzialności na kierownika apteki”, i wskazał:

• adresatem decyzji o karze z art. 129e była w tej sprawie spółka, która ma obowiązek zatrudnić kierownika dającego rękojmię należytego prowadzenia apteki (art. 99 ust. 4a) i zapewnić odpowiednią liczbę farmaceutów i techników (art. 99b ust. 1),
• szeroki zakres obowiązków kierownika z art. 88, w tym nadzór nad wydawaniem leków, nie oznacza, że odpowiedzialność spoczywa wyłącznie na nim,
• przedsiębiorca, zobowiązany do stałego nadzoru nad personelem farmaceutycznym, ponosi pełną odpowiedzialność za działania i zaniechania tego personelu, w tym kierownika.

Karę nałożono na spółkę, więc wyrok nie rozstrzyga, czy w innej sprawie odpowiedzialność mógłby ponieść także kierownik. Sąd orzekł, że nie spoczywa ona wyłącznie na nim.

Sąd przywołał pogląd z komentarza do Prawa farmaceutycznego, według którego kierownik pełni podwójną rolę. Zarządza procesami fachowymi i odpowiada za bezpieczeństwo farmakoterapii, a jednocześnie wspiera właściciela, wskazując potrzeby w zakresie zakupów i zatrudnienia, ale bez samodzielnej decyzji o zatrudnieniu, która należy do właściciela.

Spółka podważała też wysokość kary. Powoływała się na sezon infekcyjny i na trudności z interpretacją przepisów w pierwszych miesiącach po wejściu w życie rozporządzenia określającego limity. Sąd odpowiedział, że art. 129e nie uzależnia wysokości kary od stopnia zawinienia. Naruszenia trwały ponad trzy lata i w dużej części dotyczyły także wiosny i lata, a w pierwszym półroczu obowiązywania rozporządzenia wypadło 18 z 94 przypadków. Kara wyniosła 4,16% górnej granicy ustawowej, która sięga 500 000 zł.

W sierpniu opisywaliśmy inny prawomocny wyrok NSA w podobnej sprawie, w którym sąd uznał wieloletnią awarię systemu aptecznego za okoliczność obciążającą: Awaria systemu w aptece nie łagodzi kary za przekroczenie limitu sprzedaży.